Daar waar onze grote roergangers nu pas, nog ietwat schrikachtig, durven te gewagen van een ‘plan b’,  draaien wij er hier bij de Eigenwijze Tuin onze hand niet voor om, om het kweetniehoeveeltigste plan op u los te laten. Wij zijn immers geen watjes hier, en we houden al evenmin van oeverloos palaveren. Vooruit met de geit!

Derhalve, als het even mee zit, ziet de tuin er in de lente volgend jaar ongeveer uit zoals hier boven. (Ge kunt er op klikkeren om het wat groter te krijgen, voor het geval het uw interesse kan wegdragen.) Toch al een behoorlijk verschil met de uitgangssituatie van dertien jaar gelden, waarvan ik begot zelfs nog een schetsje terug gevonden heb.

zicht op de toekomstige kippenren vanop de schapenweide

Alreedsch schone ende aengenaem, maar nog niet gelijk ik het zou willen. Vooral dan voor het dierendingk. Want die kippen, die zitten daar nogal kouwelijk op het noorden gericht en met een oud kippenhok opgezadeld waar de ratten vrijelijk in en uit graven. En die schapen, die hebben weinig schuilmogelijkheid en moeten voor de toegang tot de (oude, vochtige) stal een vrij steil hellingkje af. Bovendien neemt de gestaag groeiende afdeling ‘rollend materieel’ van onze kroost (fietsjes, go-cart, traktordingen, steps, bolderkarren en kruiwagens, ge kunt het zo zot niet bepeinzen of ze hebben het) een steeds grotere hap uit mijn garage en aanverwante koterijen.

de toekomstige kippenren, gezien van op de plaats waar het nieuw kippenhok moet komen

Tijd voor een nieuw kot dus! En bij deze heb ik de eer en het genoegen het definitief plan daarvan op u los te laten. (klik op het plannetje helemaal rechtsboven in dit bericht voor de inplanting). In de nieuwe situatie komt het kippenhok wat meer in de zon te liggen. Bovendien krijgen de kippen een veel grotere uitloop, die opdeelbaar zal zijn in verschillende percelen om het gras te laten herstellen indien nodig. De buitenren van de kippen grenst ook aan de groententuin, handig om ze in de winter daar wat in te laten scharrelen. De binnenindeling heb ik ook zo ongeveer in gedachten (zie hier onder): het kippenhok zal 2×1 meter groot worden, ruim genoeg voor drie hennen en een haan. Met afsluitbaar kippenluik én betonnen vloer, en slaapstokken die makkelijk schoongemaakt kunnen worden. De schapen krijgen een vlottere toegang tot de stal, een buitenafdak en mooi ruime lammerboxen die aan beide kanten open kunnen.  De indeling van de stal laat mij toe om elke lammerbox te bereiken zonder dat ik voorbij De Witte van Moerkerke moet, en ik hou mijn voeten proper als ik ze voer of water breng. Ook het hooi en het stro zal droog in de nieuwe stal kunnen. Luxe à gogo, kortom. Ik kon me dan ook niet inhouden en heb de voorbije weken, tussen het plopsalaeftelingadisiogebeuren in, de kastanjehouten afsluiting alvast haar nieuwe plaats gegeven. Nu nog de stal zien te regelen.  En de schapen… tja, die moeten het weer met enige vierkante meters minder stellen… Wordt ongetwijfeld vervolgd!

Hieronder nog even de huidige beplanting van de vijver. Zoals je ziet heb ik Menck z’n raad opgevolgd en er Penningkruid en Slangenwortel bijgehaald (en en passant nog een Zwanenbloem, hihi. deze staat nog niet op het plannetje)

In onze tuin (die niet tot de modale vlaamse tuinen gerekend kan worden, maar dat had u al begrepen) hebben we óók echt gazon, jazeker! (geel op het plannetje links). Welliswaar een rijkelijk met madeliefjes en paardenbloemen bezaaid gazon, maar niettemin: een gazon, nen ‘green’, een ‘pelouze’. Ik rijd ze zelfs, zoals het een echte verkavelingsvlaming betaamt, zo goed als wekelijks af met mijn amechtig sputterende Briggs & Stratton die zich moeizaam door de nieuw opgeworpen molshopen ploegt. Ziedewel dat ik moeite doe om mij te integreren!

Maar daarnaast groeit er (bemerk het beigig-bruin op het plannetje links) nog ander gras: fors uitgroeiende en bloeiende grassoorten, doorspekt met welig groeiende Wilde peen, Berenklauw, Knoopkruid, Veldzuring, Pinksterbloemen, Scherpe en Kruipende boterbloem, Kleine bevernel, … en hier en daar een verloren gelopen Agrimonie en Margriet. Voor het gemak noem ik dat hooiland, maar eigenlijk is het gewoon gras met bloemen.

Nu ben ik vooral dit ontspoorde deel van ons gras genegen en zou ik liefst zien dat de mix aan soorten nog verder uitbreiding neemt. Dat valt te stimuleren (of af te remmen, naargelang) door een bepaald maairegime toe te passen. Belangrijk hierbij is een jaar na jaar vaste periode voor het maaien aan te houden om een stabiele vegetatie op te bouwen. Het tijdstip van maaien bepaalt dan welke planten je bevoordeelt (zij die al gebloeid en ‘gezaaid’ hebben) dan wel benadeelt (zij die nog moesten uitzaaien).

Omdat ik vooral op vroege en late zomerbloeiers mik en niet zozeer op voorjaarsplantjes, ben ik uitgekomen op twee maaibeurten. In het boek ‘de ecologisch siertuin’ van Velt raden ze een eerste maaibeurt aan tussen 15 mei en 1 juni, en een tweede in september-oktober. In ‘de wilde tuin’ van Wullaert loopt het gelijk op: een eerste maal ten laatste tegen 15 juni en een tweede maaibeurt in september oktober. Velt geeft ook nog de tip mee om ongewenste soorten (in mijn geval akkerdistels en co) te onderdrukken door ze te maaien tijdens de bloei, voor ze kans krijgen om uit te zaaien.

Navraag bij naburige conservators leveren eenzelfde tijdstip op: een eerste keer eind mei, begin juni en een tweede maaibeurt (voor bepaalde percelen zelfs de enige maaibeurt) in september. Bij Annetanne valt de eerste maaibeurt dan weer pas eind juli. Maar ik vermoed dat de grond daar al heel wat schraler is dan in ons geval. Derhalve wordt het maairegime (en ik herhaal het nog even zodat ik volgend jaar makkelijk terugvind wanneer ik moet maaien): eerste maaibeurt tussen 15 mei en begin juni, tweede maaibeurt in september-oktober. Tenzij er andere suggesties zijn natuurlijk, ga vooral uw gang in de reacties.

voorbereidend werk:

• Benodigde werkbalken aanzetten: beeld – werkbalken: zelf heb ik genoeg aan de werkbalken ‘standaard’, ‘opmaak’ en ‘tekenen’ maar wil je er meer, dan mag je er gerust meer aanvinken. De werkbalken zelf kan je naar believen verslepen naar boven of onderaan je scherm, naargelang je het makkelijkst vindt.
• Zet de ‘snap to grid’ af: beeld – raster en hulplijnen – ‘objecten op raster uitlijnen’ uitvinken
• Hulplijnen zichtbaar maken: beeld – raster en hulplijnen – 0,1 raster – ‘weergeven op scherm’ aanvinken). Het raster zelf op zich is niet fijnmazig genoeg te krijgen, maar de puntjes kunnen helpen om afstanden in te schatten.

grondplan tekenen

Makkelijkst om latere problemen te vermijden is lijn per lijn te werken en zo de afbakening van het terrein en eventuele onderverdeling (weidedraad e.d.) op het plan aan te brengen. Je zal merken dat het niet makkelijk is om perfect aansluitende lijnen te maken. Dat kan je makkelijker als je op de raakpunten inzoomt (in de standaardwerkbalk vind je de zoomfunctie, ga gerust tot 400%)

objecten tekenen
Dan beginnen we aan het leuke werk: huisjes tekenen, boompjes, struikjes, vijverkes en wandelpaadjes, allemaal met de icoontjes in de tekenbalk. Voor alles geldt: je kiest een vorm die je tekent. Die vorm kan je een contourlijn geven in een bepaalde kleur en dikte, en een bepaalde opvulling.

• rechthoeken: met het rechthoek icoontje
• ovalen: met het ovalen icoontje
• Cirkels: (bomen bijvoorbeeld). met het ovalen icoontje, maar tegelijkertijd shift-toets indrukken.
• Veelhoeken: onder autovormen – lijnen – vrije vorm: telkens klikken als je een hoekpunt wil toevoegen. Als je dicht genoeg bij het beginpunt komt wordt er automatisch een gesloten vlak van gemaakt als je dubbelklikt.
• Onregelmatige vormen: onder autovormen – lijnen – curve : er wordt vanzelf een vloeiende lijn gemaakt, met een vorm die afhankelijk is van het aantal keer dat je onderweg klikt. Als je dicht genoeg bij je beginpunt eindigt wordt er automatisch een gesloten vlak van gemaak als je dubbelklikt. Is het je om de lijn te doen (een wandelpad bijvoorbeeld), dan gewoon dubbelklikken aan het eindpunt en kleur en breedte naar wens aanpassen (zie verder). Een beetje uitproberen maakt veel duidelijk.

Je kan alle objecten éénmaal aangemaakt gewoon copiëren (ctrl-c, ctrl-v) Dat doe je best pas nadat je ze het gewenste kleurtje gegeven hebt, dat spaart heel wat klikwerk.

objecten een kleur geven
Alle in stap drie gemaakte vormen kan je inkleuren. Je kan telkens de rand en de inhoud een afzonderlijke kleur geven.

• transparant: Meestal geeft powerpoint een standaardkleur. Soms wil je doorzichtige vormen:selecteer je vorm door er op te klikken. Rechts klikken (boven de vorm blijven met je muispijltje!) opent een menu – autovorm opmaken – op het kleurvlak klikken en ‘geen opvulling’ kiezen.
• Op dezelfde manier geef je de vorm een bepaalde kleur: vorm selecteren, rechts klikken – autovorm opmaken – kleur kiezen (kijk ook eens onder ‘meer kleuren’). Je kan de kleur ook naar wens meer of minder doorzichtig maken in dit menu.
• Geen rand: hetzelfde geldt voor de rand: standaard krijg je een zwarte. Wil je er geen, kies dan op dezelfde manier als hierboven ‘geen lijn’ of een lijn in een andere kleur.
• Je kan ook kleuren gaan combineren (vb om een boom te maken: vorm selecteren door er op te klikken, rechts klikken, autovorm opmaken – kleur kiezen: ‘opvuleffecten‘ – dan bij ‘kleurovergang‘: twee kleuren selecteren, en de gewenste vorm (diagonaal, vanuit centrum,…) aangeven. Dit biedt zeer veel mogelijkheden waarbij je ook de transparantie van de kleuren individueel kan kiezen. Beetje experimenteren is de boodschap.
• Een andere invulmogelijkheid is aan de hand van patronen: vorm selecteren, rechts klikken, autovorm opmaken, kleur kiezen: opvuleffecten – patroon. ook hier kan je twee verschillende kleuren (voor- en achtergrond van je patroon) combineren.

Tip: een zeer belangrijk hulpmiddel is de volgorde van je objecten: als je dingen heen en weer gaat schuiven en bijplakken zit soms de verkeerde bovenop de andere. Dat kan je de vorm te selecteren (er op klikken) – rechtsklikken – volgorde – naar achtergrond of naar voorgrond)

Volgende stap was het vijvertje te te situeren op het overzichtplannetje.

Omdat een vijver op kaart nu eenmaal blauw hoort te zijn, en één blauw vlekje op een voor de rest kleurloze kaart ook maar niks is, heb ik ineens de rest van de plattegrond ook mee onder handen genomen en een kleurtje gegeven. Hopelijk is het resultaat een beetje duidelijk

En nu weer naar de echte vijver! Op het programma voor dit weekend staan de afwerking van de oevers (die lelijke folie wegwerken blijkt al bij al nog niet zo eenvoudig) en als er nog tijd rest het aanvoeren van de eerste zuurstofplantjes. Om de evolutie een beetje overzichtelijk bij te houden komt er eerstdaags ook een nieuw rubriekje ‘vijver’ in het menu hierboven. Het weekend zal weer veel te kort zijn!

Toen werd het langzaam weer te mooi
om waar te zijn, de dingen
van de dag verdwenen voor de geur
van hooi, er lag weer speelgoed
in het gras en verweg in het huis
lachten de kinderen in het bad
tot waar ik zat, tot
onder de appelboom.
(Rutger Kopland)

Een derde van de tuin wordt ingenomen door een vrij oude hoogstamboomgaard met jonge (8 jaar) en oude (40+) bomen. Zie onder ‘de tuin‘ voor een plattegrond. Er zijn vier fruitsoorten, met telkens een paar verschillende rassen, vertegenwoordigd (de okkernoten even buiten beschouwing gelaten). Klik op de fruitsoort hieronder voor foto’s.

• Appels (Jacques Lebel, Oogstappel, James Grieve, Reine des renettes, Essing)
• Peren (Conférence, onbekende stoofperen)
• Kersen (Schneiders späte Knorpelkirsche, Bigarreau Napoleon, onbekende kriekenboom)
• Pruimen (Anna späth, Reine Claude d’Althann, onbekende soort)

Meer over het aanplanten van fruitbomen.

De Veldesdoorn of Spaanse aak (Acer campestre) is een wat ondergewaardeerde struik in tuinland. Misschien omdat het een ietwat trage groeier is? De boompjes kunnen wel enkele honderden jaren oud worden en zijn zeer tolerant voor zware snoei of zelfs hakhoutbeheer, wat ze dan wel weer geschikt maakt voor onze menselijke bemoeizucht.

Ondanks wat het synoniem Spaanse aak laat vermoeden is het toch een inheemse boomsoort die zeer populair is bij de beestjes alhier. Ze stonden dan ook al in mijn tuin (in de haag aan de straatkant, daar is ook de foto hierboven gemaakt), maar de exemplaren die nu aangeplant werden mogen wat breder uitgroeien.
In eerste instantie is het een rijke nectarplant: bijen en andere insecten kunnen makkelijk bij de overvloedige nectar komen. Ook stuifmeel is volop aanwezig. Op de voedselrijke schors groeien hopen mossen en korstmossen. Veel zwammen zijn geïnteresseerd in het afbreken van de blaadjes, zoals bijvoorbeeld Rhytisma acerinum, die de bekende zwarte vlekken op esdoornbladeren veroorzaakt (de zogeheten inktvlekkenziekte). Verder kunnen bladrollers, mineermotten, galmuggen, bladluizen, motluizen, witte vliegen en weet ik wat nog hun ding doen met Veldesdoorn. Zelf staan ze dan weer op het menu van roofmijten, kevertjes en co. Een fijne basis voor een weelderig dierenleven met andere woorden.

Maar eigenlijk is het echte tuinverhaal pas gestart in 2004, na de verbouwingen. Die waren overigens behoorlijk ingrijpend, zoals je op de foto ziet hierboven ziet. Bijgevolg: steengruis, aangedrukte aarde, beschadigde haag en bomen en een zwaar verstoord bodemprofiel; bepaald niet de optimale uitgangssituatie. Maar liever dan extra grond aan te voeren hebben we de aanwezige aangekoekte bodem laten eggen door buur-boer, om vervolgens een seizoen lang steentjes/stenen te harken en op te rapen (foto rechts).

Zo zag het er dan in november 2004 uit, op een grauwe ochtend. De glooiingen zijn geen vervorming door een groothoekeffect, maar echt aanwezig. De boomgaard ligt merkelijk lager dan het achterliggend grasland (op de foto achter het klimrek): de kleigrond werd lang geleden gebruikt voor de aanmaak van bakstenen. De oost- en zuid- geöriënteerde hellingkjes die hiervan het resultaat waren werden tot eind 2003 begraasd door schapen, waardoor de vegetatie weinig kansen kreeg. Ondertussen is er veel veranderd.

Op het plan hier links de situatie vanaf begin 2008. Links bovenaan grenst houtkant 3 aan een graasweide van de buur, eveneens met schapen maar met enkele hoogstammige sierboompjes (exoten), een grote populier en sparren. Het naaldbos zelf (groene rechthoek linksonder) is doorgeschoten zilverspar (ongeveer 20 jaar oud) waarin nooit gedund werd. Een aantal sparren zijn dood. Het bosje wordt gebruikt door de plaatselijke gabbers om kampen te bouwen, jointjes te roken en de playboy te lezen. Ondanks het jong geweld nestelen er o.a. Ransuil en Goudhaantje. Op het strooisel groeien zeker twee, maar wellicht veel meer soorten paddestoelen (geen idee welke).

Links de situatie vanaf begin 2009. Behalve dat ik er een kleurboek van gemaakt heb zijn er vooral onderaan, in het ‘echte tuin’-deel een aantal veranderingen gebeurd. In vorige berichten is meer terug vinden over het hoe en waarom daarvan. Maar de plannen veranderen nog steeds, dus veel kans dat er begin 2010 alweer een nieuwe plattegrond opduikt hier.

Maar op zich is (was) onze tuin geen ecologisch paradijs; er is wel degelijk nog steeds werk aan de winkel. Op de biologische waarderingskaart dragen de percelen volgende codes:

- Hx : zeer soortenarm grasland (er is al beterschap)
– Bl : akkers op lemige bodem (nu graasweide 2)
– Kh: oude heg en/of houtkant (nu aangevuld met nieuwe heggen en houtkanten)

In de onmiddellijke omgeving van de tuin is het al iets beter maar ook al niet schitterend

- Hp: graasweide met engels raaigras en witte klaver
– Kb(P,S,Fr): Bomenrij met Populier, Wilg en Es
– Kt: Talud
– Kh: Oude heg en/of houtkant

Toch zijn er verderop ecologisch waardevolle stukjes, vooral beekbegeleidende bosjes en houtkanten. Kwestie van ermee verbonden te geraken, want dat klein grut overbrugt geen al te grote afstanden. Gelukkig zijn er wel een aantal geschoren haagjes, weides en tuintjes die de verbinding min of meer maken.

In eerste instantie wordt het hooiland. Het is zowat het meest voedselarme stuk van de tuin (er staat o.m. Kamgras, en Pinksterbloemen), dus er zit wel enig potentieel in (al zijn ook hier Akkerdistel en Brandnetel prominent aanwezig). Volgend najaar komt dan langsheen de nieuw geplaatste draad een gemengde houtkant (oranje op onderstaand plannetje) van een paar meter breed die het sparrenbos met de solitaire meidoorn verbindt. Dat moet dan allemaal samen een corridor vormen die recht naar de aldaar aan te leggen poel (blauw op onderstaand plannetje) leidt.

Eenmaal zover zal de poel via hagen, houtkanten en takkenwallen zo goed als rechtstreeks in verbinding staan met de vijvers van de omringende buren en zelfs met de meest nabije beek. Belangrijk om de beestjes de weg te laten vinden tot aan onze poel, én om niet met geïsoleerde populaties te eindigen die uiteindelijk te klein blijken om te overleven. Het enige wat ze moeten doen is voorzichtig de straat oversteken.
Maar nu is het nog in hoofdzaak een woestenij: schapekeutels met tot op de wortels afgezabberd gras met (hoe kan het ook anders) uitsprietende Akkerdistels. Nog niet echt het walhalla dat ik voor ogen heb.